जसले गर्दा करिब १९ महिनामा कविकुञ्ज ‘महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा संग्रहालय’ को रुपमा निर्माण कार्य सुरू

काठमाडौँ, ७ कात्तिक २०७९ । वि.सं. २०७७ फागुन १२ गते नेकपा एमालेका नेता डा. राजन भट्टराई, नेता तेजप्रसाद ढकाल, काठमाडौँ वडा नं. ३० का तत्कालीन वडाध्यक्षका उम्मेदवार सुरेन्द्र श्रेष्ठ, वडा सदस्यहरु र स्थानीय नागरिकहरुको टोली मैतीदेवीस्थित महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको घर कविकुञ्ज पुनर्निर्माणको अवस्था बुझ्न नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा पुग्यो । प्रतिष्ठानका कुलपति, प्राज्ञसभा सदस्यहरु, प्राविधिक र विशेषज्ञसहितको टोलीले विस्तृत रुपमा कार्यप्रगतिको जानकारी गरायो । सो दिन स्थानीय र कविकुञ्ज निर्माणको जिम्मेवारी लिएको प्रतिष्ठानबीच गहन छलफल भयो ।

नेकपा एमाले काठमाडौँ वडा नं. ३० ले २०७४ वैशाखको स्थानीय निर्वाचन अघि घोषणापत्रमा कविकुञ्ज बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको थियो । ‘त्यो विषय ठीक रहेछ भन्ने पुष्टि तब भयो जब नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले कविकुञ्ज बनाउने निर्णय गर्यो’ एमाले नेता तेजप्रसाद ढकालले त्यसबेलै बताएका थिए ।

त्यसबेला बजेट र प्राविधिक कारणले काम रोकिएको अवस्था थियो । एमाले नेता डा. भट्टराईको पहलमा अर्थमन्त्रालय हुँदै संस्कृति मन्त्रालयमार्फत कविकुञ्ज निर्माणको लागि बजेट प्रतिष्ठानसम्म पुग्यो । एमाले नेता डा. राजन भट्टराई, सुरेन्द्र श्रेष्ठसहित वडासदस्यहरुको पहलमा यो कामले सार्थकता पायो भन्दा फरक पर्दैन । जसले गर्दा करिब १९ महिनामा कविकुञ्ज ‘महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा संग्रहालय’ को रुपमा निर्माण भयो । २०७९ असोज १४ गते यसको औपचारिक समुद्घाटन गरियो ।

तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको चासो, एमाले नेता डा. राजन भट्टराई र स्थानीयको सहयोगले नै कविकुञ्ज समयमै निर्माण सम्पन्न गर्न सकिएको प्रतिष्ठानका तत्कालीन कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेतीले समुद्घाटनकै समयमा बताएका थिए । प्राज्ञसभा सदस्य डा. हेमनाथ पौडेलले पनि कविकुञ्जको कार्यप्रगतिको विषयमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीले पटक पटक चासो राखेको बताएका थिए ।

तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले साहित्य, संस्कृति र पुरातत्वप्रतिको रुची र चासो तथा प्रयास स्वरुप त्यो कविकुञ्ज बन्यो । ‘तत्कालीन प्रधानमन्त्री तथा नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले त्यति चासो नदेखाएको भए सो संग्रहालय यतिछिटै बन्ने थिएन’ नेता ढकाल बताउँछन् । स्थानीयको पनि यसमा निक्कै ठूलो सहयोग रहेको थियो । छिटोभन्दा छिटो कविकुञ्ज बन्नुपर्ने माग पनि उनीहरुको थियो । वर्तमान वडाध्यक्ष दलबहादुर कार्की, जनप्रतिनिधिहरु, स्थानीय टोलसुधार समितिहरु, स्थानीय समाजसेवीहरु आदिको पहल र सहयोगले सो कार्यले सार्थकता पायो । कविकुञ्ज आधुनिक र भव्यरुपमा बन्नु, संग्रहालय स्थापना हुनु सम्पूर्ण साहित्यप्रेमी र देशबासीकै लागि गौरवको कुरा हो ।

कविकुञ्जलाई पहिलेकै अवस्थामा रेट्रोफिटिङ गर्नुपर्ने माग पनि नउठेको होइन । तर जीर्ण बनिसकेको घरलाई रेट्रोफिटिङ गर्न सम्भव नरहेको प्राविधिकको टोलीले बताएपछि सोही स्वरुपमा नयाँ भवन निर्माण गरिएको हो । अहिले सो भवनमा महाकवि देवकोटासँग सम्बन्धित सामग्रीहरु राखेर संग्रहालय, सभाहल आदि निर्माण गरिएको छ ।

अहिले हामी संघ र प्रदेश तहको निर्वाचनको संघारमा छौं । कविकुञ्ज निर्माणको पहलकर्ता तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली पनि चुनावी मैदानमा छन् । उनी जितेर आए र नेकपा एमालेले सरकार निर्माण गर्न पाए उनी फेरि पनि प्रधानमन्त्री बन्ने छन् । यसैगरी कविकुञ्ज निर्माणका सहयोगी बनेका डा. राजन भट्टराई सोही क्षेत्र अर्थात् काठमाडौँ ४ बाट प्रतिनिधिसभाको उम्मेद्वार छन् । यसैगरी अर्का पहलकर्ता र स्थानीय तेजप्रसाद ढकाल पनि सोही क्षेत्रबाट अर्थात् काठमाडौँ ४ (क) बाट प्रदेशसभाको उम्मेदवार छन् । उनीहरुको जीत भएमा कविकुञ्जको थप विकास, विस्तार र प्रचारप्रसारमा अवश्य नै महत्त्वपूर्ण योगदान हुनेछ ।

प्रदेशसभा सदस्यका उम्मेदवार ढकालले पनि आफ्नो चुनावी एजेन्डामै कविकुञ्जको विस्तार, स्थानीय कला, साहित्य, संस्कृति र पुरातात्विक महत्त्वका वस्तुको विकासमा आफ्नो पहिलो प्राथमिकता रहने बताइ सकेका छन् ।  आज ११४औं महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा जयन्तीमा शुभकामना दिँदै नेकपा एमालेका नेता तथा काठमाडौँ ४ (क) का उम्मेदवार तेजप्रसाद ढकालले कविकुञ्जको विकास र विस्तारका लागि आफूले जिते वा हारे पनि सदैव पहलकदमी रहने बताए । आफू पनि साहित्यमा विशेष रुची राख्ने ढकालले कविकुञ्ज संग्रहालयका रुपमा निर्माण भइसकेकोले यो पटकको लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा जयन्ती सार्थक रहेको बताएका छन् ।