स्ववियु निर्वाचनमा स्वतन्त्र, बौद्धिक र रचनात्मक नेतृत्वको पक्षमा मतदान गर्न आवहान

काठमाडौं । सन्दीप महरा,  शिक्षा समाजको मेरुदण्ड हो, र विश्वविद्यालय भनेको कुनै पनि राष्ट्रको बौद्धिक उत्थानको आधारभूमि। शिक्षण संस्था केवल पाठ्यपुस्तकीय ज्ञान बाँड्ने ठाउँ मात्र होइन, बरु यो समष्टिगत रुपमा एक यस्ता चेतनशील नागरिक उत्पादन गर्ने थलो हो, जसले समाजलाई मार्गदर्शन गर्न सक्छन्।

यद्यपि, पछिल्ला केही दशकहरूमा विश्वविद्यालय र क्याम्पसहरू राजनीतिक हस्तक्षेपको दलदलमा फस्दै गएका छन्। शिक्षालाई राजनीतिसँग सम्बद्ध गर्नाले शैक्षिक सुधारको मूल मर्म ओझेलमा परेको छ, र विद्यार्थीहरू सशक्त नागरिक बन्नुको सट्टा कुनै विशेष गुट, दल वा संगठनको कठपुतली बन्ने अवस्थामा पुग्न बाध्य छन्। यस्तो विकृत प्रवृत्तिको उन्मूलन गर्दै, शिक्षा क्षेत्रलाई शुद्धीकरण गर्न, र विश्वविद्यालयलाई अध्ययन, अनुसन्धान, र नवप्रवर्तनको थलो बनाउनका लागि अब हामीले दलगत राजनीतिभन्दा माथि उठेर स्वतन्त्र विद्यार्थी आन्दोलनको पक्षमा दृढ अडान लिनैपर्छ।

नेतृत्वको नाममा केवल दलको स्वार्थ पूर्तिका लागि विद्यार्थी संगठनहरू चलाउने परिपाटीले अब अन्त्य पाउनुपर्छ। विद्यार्थीहरूको मौलिक अधिकारको रक्षा, शैक्षिक सुधारको अभियान, नेतृत्व विकास, अनुसन्धान प्रवर्द्धन तथा बौद्धिक सशक्तीकरणका लागि स्वतन्त्र विद्यार्थी आन्दोलनको अपरिहार्यता आजको आवश्यकता बनेको छ। आजको विश्व तीव्र गतिमा प्रविधि, विज्ञान र नवाचारतर्फ अघि बढिरहेको छ। हामी ज्ञान-आधारित समाज निर्माणको दिशामा उन्मुख छौँ, जहाँ बौद्धिकता, नवीन सोच, अनुसन्धान क्षमता, सृजनशीलता, र व्यावसायिक सीप प्राथमिकतामा पर्छन्। तर, नेपालको उच्च शिक्षण संस्थाहरूमा विद्यमान दलीय हस्तक्षेपले यो प्रक्रियालाई अवरुद्ध गरिरहेको छ। विश्वविद्यालय शिक्षालय हुनुपर्नेमा राजनीतिक अखडाजस्तो बन्ने क्रम बढेको छ।

यही कारणले गर्दा विद्यार्थीहरूले आफ्नो सिर्जनात्मकता अभिव्यक्त गर्ने उचित वातावरण पाउन सकिरहेका छैनन्। रचनात्मक विद्यार्थी आन्दोलन भनेको केवल राजनीतिक प्रभावबाट मुक्त आन्दोलन मात्र होइन, बरु यो शुद्ध शैक्षिक परिष्कारको अभियान हो। यसले विद्यार्थीकै नेतृत्व विकासमा विशेष ध्यान दिन्छ, तिनीहरूको क्षमता अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुर्याउँछ, र विश्वविद्यालयलाई वास्तवमै ज्ञानको केन्द्र बनाउने लक्ष्य लिन्छ। यस्तो आन्दोलनले सबै प्रकारका विकृति-विसंगति हटाउने मात्र होइन, शिक्षालाई नवप्रवर्तन, अनुसन्धान र प्रयोगात्मक दक्षतासँग प्रत्यक्ष जोड्ने कार्यसमेत गर्छ। विद्यार्थी राजनीति भनेको केवल एउटा संगठनको छत्रछायाँमा सीमित रहनु हुँदैन। यसको मूल लक्ष्य भनेको विद्यार्थीको नेतृत्व क्षमता अभिवृद्धि गर्नु, विद्यार्थीहरूको हकहितको संरक्षण गर्नु, र विश्वविद्यालयलाई गुणस्तरीय शिक्षाको केन्द्रमा रुपान्तरण गर्नु हो। जब कुनै विद्यार्थी संगठन विशेष दलको निर्देशनमा सञ्चालन हुन्छ, त्यसबेला यसको प्राथमिकता विद्यार्थीको हित नभई दलको स्वार्थ पूर्ति बन्न पुग्छ।

यस्तो अवस्था अन्त्य गर्न, अब स्वतन्त्र रूपमा सोच्ने, निर्णय गर्ने, र समग्र शैक्षिक सुधारको लागि समर्पित विद्यार्थी नेतृत्व आवश्यक छ। विचारधारात्मक रूपमा सक्षम, दलीय प्रभावबाट मुक्त, अनि केवल शिक्षा सुधार, नेतृत्व विकास र बौद्धिक सशक्तीकरणलाई नै सर्वोच्च प्राथमिकता दिने नेतृत्व नै आजको वास्तविक आवश्यकताका रूपमा देखा परेको छ। कुनै दल वा संगठनको आडमा होइन, बरु नितान्त विचार, बौद्धिकता र समाज रूपान्तरणको अभिप्रायले प्रेरित स्वतन्त्र व्यक्तित्व नै अबको विद्यार्थी नेतृत्वको मुख्य आधार हुनुपर्छ।

शैक्षिक सुधार कुनै राजनीतिक एजेन्डा होइन, यो एक राष्ट्रिय सरोकार हो। कलेज तथा विश्वविद्यालयहरूमा शिक्षक, विद्यार्थी, अनुसन्धानकर्ता, र प्रशासनबीचको सम्बन्ध पारदर्शी, स्वच्छ र अकाट्य हुनुपर्छ। शिक्षाको गुणस्तर वृद्धिका लागि वैज्ञानिक नीति आवश्यक पर्छ, जुन कुनै पनि दल विशेषको आदेशअनुसार नभई स्वतन्त्र चिन्तनशील नेतृत्वद्वारा अवलम्बन गरिनुपर्छ। विद्यार्थीहरूलाई केवल आन्दोलनका साधन मात्र होइन, बरु परिवर्तनका संवाहकको रूपमा विकास गर्न आवश्यक छ। यसको लागि व्यक्तित्व विकास, नेतृत्व क्षमता अभिवृद्धि, र शैक्षिक सुधारका विभिन्न अभियानहरू अपरिहार्य छन्। स्वतन्त्र विद्यार्थीहरूले आफ्ना विचार स्वतन्त्र रूपमा अभिव्यक्त गर्न पाउनु पर्छ, नवाचार र अनुसन्धानलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ, र विश्वविद्यालयलाई ज्ञान उत्पादन र प्रवर्द्धनको केन्द्रका रूपमा रूपान्तरण गर्न अग्रसर हुनुपर्छ।

स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको निर्वाचन कुनै पार्टीगत स्वार्थ पूरा गर्ने साधन हुन सक्दैन। यो एक यस्तो अवसर हो, जसले विद्यार्थीहरूको नेतृत्व चयन गर्ने मात्रै होइन, शैक्षिक संस्थाको भविष्य नै निर्धारण गर्दछ। हाम्रा विश्वविद्यालयहरूलाई दलगत भागबन्डाको अखडा होइन, बरु ज्ञान, नवप्रवर्तन र अनुसन्धानको केन्द्र बनाउने हो भने अब दलगत राजनीतिभन्दा माथि उठेर स्वतन्त्र, विचारमुखी, बौद्धिक नेतृत्वलाई सशक्त बनाउनुपर्छ।

यसकारण, आगामी स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको निर्वाचनमा कुनै पनि संगठन, गुट वा पार्टीको प्रभावमा नपरी, विचारशील, स्वतन्त्र, शिक्षाको सुधारका लागि समर्पित नेतृत्वको पक्षमा मतदान गरौं। यो केवल चुनावी निर्णय मात्र होइन, बरु समग्र विद्यार्थी आन्दोलनको भविष्य निर्धारण गर्ने ऐतिहासिक कदम हो। अबको आवश्यकता व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठ्ने, विद्यार्थीहरूकै समृद्ध भविष्यका लागि समर्पित, रचनात्मक, सशक्त तथा बौद्धिक नेतृत्वको छ। त्यसैले, विश्वविद्यालयमा स्वच्छ, निष्पक्ष र स्वतन्त्र नेतृत्वको स्थापनाका लागि सचेत रहौं, जागरूक बनौं र आफ्नो मतदानलाई विवेकपूर्ण रूपमा प्रयोग गरौं।